على دوانى

27

سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )

استادان سيّد رضى در اينجا به طور اختصار از استادانى چند كه سيد رضى نابغه بلند آوازهء ما از محضر آنها كسب فيض كرده است نام مىبريم ، و خوانندگان را براى اطلاع بيشتر از شرح زندگانى و شخصيت علمى هر كدام به كتابهاى تراجم حوالت مىدهيم . به طورى كه خواهيم ديد بعضى از استادان سيد رضى از دانشمندان عامه « 1 » يعنى اهل تسنن بوده‌اند . چون مىدانيم كه شيعه در طول تاريخ تحت تعقيب خلفاى جور و حكام سنگدل قرار داشتند ، و از آزادى و حتى گاهى آفتابى شدن ، و استفاده از حقوق عمومى مسلمين محروم بودند ! در عصر سيد رضى شيعيان بيشتر در محلهء كرخ نزديك كاظمين عليهما السلام كه آن روز يكى از محلات بغداد پايتخت خلفاى بنى عباس بوده است ، سكونت داشته‌اند . البته محله كرخ اختصاص به شيعه نداشته و سنيان و علما و دانشمندان آنها نيز در آنجا سكنى داشتند . چنان كه گفتيم در قرن چهارم هجرى و حتى تا اواخر قرن پنجم در بغداد اين آزادى را شيعه داشته است ، كه دانشجويان آنها نزد استادان سنى ، و دانشجويان سنى نزد استادان شيعى حضور مىيافتند ، و به تعليم و تعلم و تدريس و تدرّس مىپرداختند . در قرون بعدى و دو قرن پيش از آن هم كم و بيش اين وضع ادامه داشته است ، ولى نه مانند قرن چهارم و پنجم كه درخشان ترين قرون طلائى علمى اسلامى به شمار مىرود . و اينك شما و آشنائى با بعضى از استادان سيد رضى مؤلف نهج البلاغه . استادانى كه سيد رضى در نزد آنها علوم و فنون قرائت قرآن مجيد « 2 » علم صرف ، علم نحو ، علم عروض و قوافى ( قواعد و دستور گفتن و شناختن شعر ) علم حديث ، علم بلاغت ، علم فقه ، علم اصول و غيره

--> ( 1 ) كلمه عامه اصطلاحى است در نزد علماى ما براى اهل تسنن ، چون در آن زمانها عامهء مردم و اكثريت آنها از خليفه و قضات و وزراء و رؤساء گرفته تا صاحبان مدارس و اساتيد و شاگردان از آنها بوده است . در مقابل آن كلمه « خاصه » استعمال مىشود كه مقصود شيعيان مىباشند ، چون طبقه خاصى بوده‌اند . ( 2 ) قرآن مجيد در آن روزگار با قرائت هفت قارى مشهور و روايت چهارده شاگردان آنها ، آن هم با تجويد خوانده مىشده است . در حقيقت علم قرائت و آموزش قرآن مجيد يكى از علوم مهم و قابل ملاحظهء اسلامى بوده است ، جالب اينجاست كه اغلب هم سعى مىكردند تا قرآن را با قرائت‌هاى مختلف از حفظ كنند . چنان كه حافظ از حفظ داشته و مىگويد : عشقت رسد بفرياد گر خود بسان حافظ * قرآن ز بر بخوانى با چهارده روايت